FestivalThema

Blauwdruk

Wetenschapper, fotograaf en grafisch ontwerper

Anno 2017 bevinden zowel fotografie als grafische vormgeving zich in een fascinerende transformatie. Deze disciplines zetten vraagtekens bij hun traditionele oorsprong en proberen zichzelf opnieuw uit te vinden. Veel fotografen onderzoeken hoe zij de ‘traditionele’ camera anders kunnen inzetten en gebruiken grafische, maar ook ruimtelijke vormgeving om hun kijk op de realiteit uit te dragen. Daarbij staat het medium dus niet meer vast. Een fotograaf transformeert in beeldend kunstenaar. Een grafisch vormgever kan in de huid kruipen van een oorlogsjurist. En een beeldend kunstenaar uit zich als hacker. Kijk bijvoorbeeld naar het werk van Ola Lanko: Warp and Woof, waar ze als reactie op de hedendaagse gefragmenteerdheid en overvloed van de informatiestroom, een gepixeld tapijt van persfotografie heeft gemaakt. De foto tot in abstractie ontleed. Of Cristina de Middel, die aan de hand van ‘De citaten van Mao Zedong’ een persoonlijk documentair werk maakte waar fictie en feiten op opmerkelijke wijze worden vervlochten: The Party.

Je zou bijna kunnen spreken van een beeldende revolutie waarin wordt gespeeld met de geldende conventies en de krachten worden gebundeld om het idee van de camera als waarheidsmachine te ontkrachten. Een tegenreactie op een mediacultuur vol met ‘Fake Truths’, journalistieke beeldbewerkings-schandalen en opgepoetste ideaalbeelden. Zelfs de blauwdruk is tegenwoordig niet meer te vertrouwen, niets is meer zomaar een directe reflectie van de realiteit te noemen. Alle content is belast met context van de presentatie, de lading van het onderwerp en de interpretatie van de toeschouwer.

De blauwdruk als beginpunt

Alhoewel het procédé in de grafische- en fotografische wereld is ingehaald door verschillende digitale toepassingen, leeft het figuurlijk nog voort; de blauwdruk als een plan van uitvoering of een prototype van een bestaand object of werkelijkheid. In Other Evidence: Blindfold toont grafisch ontwerper Titus Knegtel door middel van een mix van archiefmateriaal een nieuwe interpretatie op het onderzoek van de misstanden in Srebrenica, die vaak politiek onderbouwd is, maar volgens hem de daadwerkelijke gebeurtenissen onvoldoende belicht. Zijn werk is ook wel een blauwdruk te noemen, gebaseerd op feiten en bewijsmateriaal van een bestaande realiteit. Maar door de aandacht te verleggen op de daadwerkelijke gebeurtenissen, en niet op de politiek en positie van de Dutchbat-soldaten erachter, prikkelt dit werk de toeschouwer om eigen ideeën te vormen. En meer over machtscontrole in het werk van Esther Hovers. In Structures of Power laat zij zien hoe politieke controle een rol speelt in onze publieke ruimtes. Dat de beelden op linnen zijn afgedrukt heeft een speciale reden: cartografie is deels een middel onze plek in de wereld te begrijpen, maar werd ook als object om politieke, militaire en economische macht uit te oefenen. De blauwdruk als startpunt voor een nieuwe, alternatieve interpretatie.

Ons thema

Fotofestival Schiedam heeft daarom voor de vijfde editie van het festival dat plaatsvindt van 12 tot en met 22 oktober 2017 gekozen voor het thema Blauwdruk. Om erbij stil te staan, dat de werkelijkheid zoals uitgedrukt in de fotografie niet meer als rechtlijnig of als een realistische blauwdruk kan worden ervaren. Onze exposanten zijn, net als hun werk, eerder multidisciplinair dan in een hokje te plaatsen. Ze gebruiken nieuwe technieken, zoeken naar interactie en bieden ruimte tot nadenken. Of het nu gaat om de invloed van drones op onze samenleving (Whiplash Transition van Lisa Barnard en The Operators and the Targets van Rune Peitersen) of de hyperrealistische verloren werelden (Lost Worlds) van Rob Wetzer. Zij proberen verhalen tot uitdrukking te brengen vanuit de gedachte dat de realiteit er voor ieder anders uitziet, en geen definitieve vorm kent.